معرفي
خرگوش اهلي (Oryctolagus Cuniculus)حيواني از راسته
خرگوش شكلان (Lagomorpha) و خانواده Leporidae است و
خاستگاه ابتدائي آن غرب اروپا و شمال غرب آفريقا ميباشد.
در حال حاضر از نژادهاي مختلف آن به منظورهاي
گوناگون از جمله توليد پشم و گوشت، انجام تحقيقاتبيولوژيكي
و بعنوان حيوانات خانگي استفاده ميشود.
رفتار غير تهاجمي و آرام خرگوش آنرا بعنوان يك حيوان
خانگي ايدهآل مطرح نموده است. با اين وجود جهتنگهداري
مناسب آن، آشنائي با خصوصيات آناتوميكي، فيزيولوژيكي
و رفتاري اين حيوان ضروري است.
ويژگيهاي
كالبد شناسي و فيزيولوژيكي
سر: مهمترين ويژگي آناتوميكي حيوان در سر، گوشها ميباشند.
بخش خارجي گوشها يعني لاله گوشخصوصيت برجسته اين
حيوان بوده و علاوه بر نقش آن در شنوائي، به لحاظ
وجود شبكه وسيع عروقي در زير پوستاين ناحيه، تأثير
مهمي درتنظيم حرارت بدن دارند. لالههاي گوش نرم و
بسيار حساس ميباشند و نبايد از آنها برايگرفتن و مقيد
كردن حيوان استفاده نمود.
چشمها به نسبت اندازه سر بزرگ و داراي زاويه ديدي
حدود 190 درجه ميباشند. مردمكها قدرت اتساعزيادي
دارند و بدين علت حساسيت بينائي حيوان به نور را در
مقايسه با انسان 8 برابر افزايش ميدهند. پلك سوم
دراين حيوانات رشد قابل ملاحظهاي دارد كه در هنگام
خواب از گوشه داخلي چشم حركت نموده و سطح قرنيه
راميپوشاند.
دندانهاي خرگوش رشد دائمي دارند، بعنوان مثال
دندانهاي پيشين در طول سال بيش از 10-12 سانتيمتر
رشدمينمايد بنابراين بيماريهاي دنداني نظير رشد بيش
از حد دندانها و يا وجود دندانهاي نابجا و بد شكل از
موارد متداولدر خرگوشها ميباشند.
قفسه صدري: حجم قفسه صدري در مقايسه با گنجايش
محوطه خيلي كوچك است. قلب نيز كوچك است وبر خلاف
ساير پستانداران دريچه دهليزي - بطني سمت راست سه
لختي (Tricuspid) نبوده و دو لختي Bicuspid))است.
محوطه بطني: طول رودهها حدود 10 برابر طول بدن است
و بخش مهمي از آن را (از نظر گنجايش و عملكرد)رودهكور
(Cecum)تشكيل ميدهد كه باقيمانده هضم نشده مواد
غذائي پس از عبور از روده باريك وارد آن شده وتوسط
ميكروفلور موجود در آن مورد تجزيه قرار ميگيرند و
تركيبي غني از پروتئين و ويتامين را ايجاد ميكنند.
خرگوش بطور طبيعي و غريزي رفتاري تحت عنوان مدفوع
خواري دارد. اين حيوانات دو نوع مدفوع توليدميكنند
كه يك نوع آن بشكل دانهاي و نوع ديگر بحالت خميري
است. نوع دوم غني از تركيبات پروتئيني و ويتامينياست
و حيوان فقط اين نوع مدفوع را مورد تغذيه قرار ميدهد.
اين عمل معمولا صبح زود انجام ميشود و حيوانمدفوع
را مستقيما از مخرج خود ميگيرد و بدين ترتيب بخشي از
نياز بدن به پروتئين و تركيبات ويتاميني را تامينمينمايد.
ادرار خرگوش بواسطه مصرف جيره غذائي گياهي داراي PH
قليائي حدود 8/2 است و رنگ آن از زرد روشن تانارنجي
پر رنگ يا قهوهاي متمايل به قرمز متغير است كه
ميزان رنگ بر اساس دهيدراتاسيون و قليائي بودن ادرار
تغييرميكند. همچنين بخاطر وجود نمكهاي كربنات كلسيم و
فسفات آمونيم و منيزيم ادرار كدر است. رسوب اين
تركيباتبر سطح ميلههاي قفس، تميز كردن لانه را با
اشكال روبرو ميسازد.
درجه حرارت طبيعي بدن بين 37 تا 39/4 درجه سانتيگراد
و به طور متوسط 38/3 درجه سانتيگراد ميباشد.
با توجه به وجود نژادهاي مختلف وزن حيوان بالغ ميتواند
از حداقلkg 0/9 در نژادهاي كوچك (آلماني،لهستاني) تا
kg 1/8 در نژادهاي متوسط (نيوزيلند) و kg 7/3 در نژادهاي
بزرگ (فلاماندري بزرگ) متغير باشد. متوسططول عمر اين
حيوان حدود 5 تا 6 سال و حداكثر طول عمر قابل انتظار
15 سال است. |
